Niet meer zorg, maar een toegankelijkere samenleving is de oplossing voor mensen met een lichte beperking
Daarvoor pleitte Inger Hoek in het Nederlands Dagblad. Door financiële druk is er bijvoorbeeld geen geld meer om een begeleider mee te laten gaan naar een zwembad en dat is vaak wel nodig om duurdere zorg te voorkomen. Hoewel het artikel vorig jaar april verscheen, is haar pleidooi nog steeds actueel. Inger gaat onder meer in op het belang van een sociaal netwerk en het ondersteunen hiervan. Dat is ook onderwerp van gesprek van de NVO storytellers podcast ‘het belang van langdurige zorgrelaties’ die deze week is uitgekomen.
Onderstaand het opinie-artikel:
De Tweede Kamer vindt dat minister Helder (Volksgezondheid, Welzijn en Sport, VVD) meer moet doen om belemmeringen weg te halen die het voor mensen met een beperking moeilijk maakt om deel te nemen aan de samenleving. De Kamer debatteerde woensdag 3 april 2024 over de implementatie van het VN-verdrag inzake de rechten van mensen met een beperking. Op dit moment hebben mensen met een beperking te veel te maken met “postcodegeluk” stelt de minister vast. De ene gemeente heeft meer voorzieningen die toegankelijk zijn voor mensen met een beperking dan andere gemeentes. Hierbij gaat het ook bijvoorbeeld over speeltuinen en zwembaden.
Eind 2023 concludeerden belangenvereniging Ieder(in) voor mensen met een verstandelijke beperking en de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN) dat steeds meer aangepaste zwembaden bij zorgorganisaties worden gesloten omdat ze te duur zijn. Volgens VGN hoeft dit geen probleem te zijn voor mensen met een lichtere beperking. “Die moeten nu vaker de kans krijgen om te zwemmen in een regulier zwembad”. Mijn ervaring is dat het voor mensen met een lichte verstandelijke beperking ook juist steeds minder vanzelfsprekend is om bijvoorbeeld te kunnen zwemmen of gebruik te maken van andere voorzieningen.
Meedoen met het gewone leven
32,8 procent van de zorgorganisaties heeft grote financiële tekorten (website VGN). Er is daardoor vaak geen geld meer om een begeleider mee te laten gaan naar een zwembad en dat is vaak wel nodig. Mensen met een beperking moeten naar het zwembad gaan, zelf organiseren en betalen. De kloof met de gewone maatschappij wordt hierdoor groter, want veel mensen met een lichte verstandelijke beperking hebben weinig geld te besteden of hebben begeleiding nodig in het zwembad. Ik vind dat alle mensen met of zonder beperking op de een of andere manier kunnen meedoen met het gewone leven.
Ik werk als orthopedagoog in de zorg aan mensen met een lichte verstandelijke beperking met verslavingsproblematiek. Het zijn in mijn ervaring niet de sessies in de therapiekamer die het meest effectief zijn. De meeste vooruitgang wordt geboekt als mensen weer het gewone leven gaan ervaren. Als ze het gevoel krijgen dat ze ergens bij mogen horen, dingen doen waaraan plezier wordt beleefd en wat een voldaan gevoel oplevert. Ik behandelde bijvoorbeeld een jonge man die door zijn problematiek al jarenlang in instellingen woonde en geen contact had met de gewone maatschappij anders dan met zijn dealer en andere verslaafden. Wij hebben voor deze jongen kunnen regelen dat hij opgenomen werd in een elftal van de plaatselijke voetbalclub. De wekelijkse training en wedstrijd vormen nu voor hem het hoogtepunt van de week. Hij heeft minder drang tot middelengebruik en voelt zich enorm onderdeel van het team. De positieve aandacht die dit oplevert zorgt er ook voor dat hij zichzelf weer als waardevol mens ziet.
Verbonden zijn met sociaal netwerk
Volgens de zelfdeterminatietheorie van de Amerikaanse hoogleraren Edward Deci en Richard Ryan is het verbonden zijn met anderen een van de belangrijkste drijfveren voor mensen. De Universiteit van Tilburg heeft voor mensen met een lichte verstandelijke beperking een aantal methodieken ontworpen die uitgaan van dit principe. Professor Petri Embregts uit Tilburg schrijft: “mensen met een lichte verstandelijke beperking moeten verbonden zijn met een sociaal netwerk. Ze staan hier vaak op achterstand en moeten juist hierin worden ondersteund”.
Rekensom
Je kunt je afvragen of het meedoen in de maatschappij betaald moet worden van geld dat bedoeld is voor behandelingen. Ik ben van mening dat het inzetten op herstel van het gewone leven geld zal besparen en er daardoor juist meer overblijft voor gespecialiseerde behandeling. Zinvolle en positieve vrijetijdsbesteding, het in beweging zijn en het gevoel “erbij te horen” heeft enorme impact. Een behandelplek in de gespecialiseerde verslavingszorg kost meer dan 300 euro per dag. Reken maar uit wat het oplevert als de behandeling een half jaar kan worden ingekort.
Het hebben van een lichte verstandelijke beperking zet mensen op een achterstand. Als ze dan ook nog worden buitengesloten, stapelt “de pech” zich steeds verder op. Dat is niet wat we als samenleving willen. We willen juist een samenleving zijn waarin iedereen, ongeacht zijn of haar beperking, mag meedoen.
Toegang tot een zwembad is helemaal niet zo vanzelfsprekend voor mensen met een lichte beperking. De kloof tussen mensen met lichte verstandelijke beperking en de rest van de maatschappij moet kleiner worden. Dat is goed voor ons allemaal.
Tekst: Inger Hoek, orthopedagoog-generalist i.o, Profila Zorggroep
Luister hier naar de NVO Storytellers Podcast: Het belang van langdurige relaties in de zorg.
