Vera Harthoorn over duurzaam onderwijs in Oeganda

Terwijl Vera voor de klas stond, werd ze gebeld dat ze de NVO Thesisprijs in de categorie Algemene Pedagogiek/Onderwijskunde had gewonnen. ‘Het was een heel leuk moment. De kinderen keken me met grote ogen aan toen ik werd gebeld. We hebben meteen een feestje gevierd in de klas.’

Vera schreef onder begeleiding van dr. Josje van der Linden de thesis ‘Sustaining educational development. Exploring factors to sustain small-scale education projects in rural areas in Uganda’. Zij koos voor haar masterthesis een onderwerp op basis van haar vrijwilligerswerk in het basisonderwijs in Oeganda. Als medewerker van Save the Children Oeganda zag ze hoe basisscholen in plattelandsgebieden opgezet werden met steun van Save the Children of een andere non-gouvernementele organisatie (ngo). Nadat de ngo zich terugtrok, kwamen deze scholen vaak na enkele jaren leeg te staan, waardoor kinderen toch weer onderwijs moesten missen.

Kabira
Vera startte in 2018 daarom samen met lokale onderwijsprofessionals en de lokale bevolking een basisonderwijsproject ‘Kabira’, waarin ze het anders wilde doen. “Afgelopen jaren ben ik er regelmatig een hele tijd geweest. We zijn begonnen met kinderen die onder een boom les kregen en inmiddels gaan die kinderen naar de middelbare school. Dus daar ben ik heel trots op.”
Kabira wil scholen zo ondersteunen dat ze voldoende eigen kracht en steun in de omgeving ontwikkelen om door te gaan, zonder de steun van het project. Om Kabira en vergelijkbare kleinschalige projecten te ondersteunen, richtte Vera zich op de onderzoeksvraag ‘Welke factoren stimuleren de duurzaamheid van kleinschalige onderwijsprojecten in plattelandsgebieden in Oeganda?’

Twaalf factoren
Op basis van literatuur over de duurzaamheid van onderwijsprojecten, maar ook van projecten in de gezondheidszorg en andere domeinen, ontwikkelde ze hiervoor een model. Vervolgens bracht ze de benaderingen van onderwijsprojecten in de betreffende regio in kaart en interviewde ze betrokkenen. De regio diende daarbij als een paradigmatische casus, waarvan veel kenmerken overeenkomen met andere plattelandsregio’s. De bevindingen lieten zien dat het onderwerp duurzaamheid steeds meer aandacht heeft gekregen, maar dat er niet een of twee factoren aan te wijzen zijn die het verschil maken. Vera vond maar liefst twaalf factoren, die in samenspel, helder in beeld gebracht in een radarwerk, bepalen of een project op eigen kracht kan blijven bestaan. “Het is een soort tandwiel en dat hangt heel groot in ons kantoor in Oeganda. We delen het met andere stichtingen en het ministerie van Onderwijs.”

Risico’s
Op basis van haar onderzoek en de resultaten ervan, waarschuwt Vera voor het nemen van ‘duurzaamheid’ als enige argument in de opzet van onderwijsprojecten. Dat zou ertoe kunnen leiden dat onderwijsprojecten alleen opgezet worden in regio’s waar al allerlei voorzieningen zijn. Voor het opzetten van basisonderwijs voor de meest kwetsbare groepen is het nodig om risico’s te nemen. De factoren die duurzaamheid beïnvloeden, blijven dan van belang, maar zullen meer investering vergen dan in andere gebieden.

Toekomstplannen
Vera is nu nog bezig met de opleiding voor kwaliteitscoördinator. “Daar wil ik mee aan de slag in Nederland. Maar mijn werk met Oeganda is en blijft er. Ik ga er regelmatig naartoe. Verder hoop ik meer ruimte te krijgen voor onderzoek. Nog even afwachten wat er op mijn pad komt. De mix tussen praktijk en onderzoek vind ik altijd erg leuk. Vanuit de praktijk onderzoek doen past bij mij.”

Wil je de thesis lezen? Stuur dan een mailtje naar info@nvo.nl