Liesbeth: “Als orthopedagoog kun je juist in beleid het verschil maken”

Juist in beleid kun je als orthopedagoog het verschil maken. Daar worden keuzes gemaakt, krijgen bepaalde thema’s de prioriteit en worden (beleidsmatige) opdrachten vertaald naar de praktijk. Als orthopedagoog kun je vanuit de inhoud echt een bijdrage leveren.

 

Als senior beleidsmedewerker Jeugd werk ik bij gemeente Houten. Na mijn studie Pedagogische Wetenschappen heb ik bij een justitiële jeugdinrichting gewerkt en vervolgens de overstap gemaakt naar jeugdzorginstelling Youké. Daarna ben ik in Houten aan de slag gegaan. Eerst als inhoudelijk coördinator voor het wijkteam. Een prachtige klus, heel breed: van een convenant met huisartsen, samenwerking met scholen tot aan een pilot rondom informele zorg. Mijn taken gingen over de hele infrastructuur om het wijkteam heen.

 

“Ik ben gestart met iedereen breed te leren kijken”

 

Ik heb de toegang opgezet, die was er niet. Het was één groot team met drie losse clubjes: mensen die indiceerden, hulpverleners en ambtenaren. Ik ben gestart met iedereen breed te leren kijken. Wat heeft een gezin nodig en hoe kan je dit breder vormgeven in het coördineren van zorg, in plaats van alleen maar zelf hulp verlenen. Heel goed kijken naar de leefgebieden en zorgen dat je de vraag achter de vraag boven tafel krijgt. Daar dan ook echt de tijd voor nemen, goed inschatten hoe urgent het is en wat er nodig is. Dan heb je al veel gewonnen. Bij de toegang zitten daarom ook mensen met verschillende expertise- denk aan Wmo, jeugd en indicaties – zodat advies aan de telefoon ook direct gegeven kan worden.

 

Dit is hoe ik de randvoorwaarden gecreëerd heb, zodat het wijkteam zijn werk goed kan doen. Ook door zelf veel bij de toegang te zitten en gezamenlijk de aanmeldingen te bespreken. Dan weet je echt wat er speelt en kun je checken of werkprocessen echt ondersteunend zijn aan wat de inwoner nodig heeft.

 

Samenwerking met huisartsen

 

Goede samenwerking met huisartsen is enorm belangrijk. In Houten is een overkoepelend bestuur voor alle huisartsprakijken. Dit maakt het makkelijker om met elkaar in gesprek te komen. Vertrouwen winnen kost tijd. In 2015 waren er al gesprekken maar pas eind 2017 was er een convenant. We informeren huisartsen over wat er allemaal is in het informele veld en welke producten wij hebben ingekocht. We leggen uit hoe ons wijkteam werkt: Hulp bieden als het kan, maar eigenlijk gaat het bij het wijkteam uiteindelijk meer om coördinatie van zorg. De boodschap is: ‘Beste huisarts, bedenk bij elke client die je doorverwijst, hoe fijn het is als iemand naast het gezin kan staan die de coördinatie versterkt en ook deels kan zorgen dat de hulp beter op elkaar wordt afgestemd.’

 

Praktijkondersteuner jeugd

 

We hebben een praktijkondersteuner jeugd bij de huisartsen. Het plan om er een jaar mee door te gaan is net goedgekeurd. De POH-GGZ jeugd, ook een orthopedagoog, werkt voor twee medische centra, tien uur per centrum. Huisartsen zijn er enorm blij mee en ze ervaren het echt als aanvulling. In 4 á 5 gesprekken helpt ze mensen verder in plaats van dat ze op een wachtlijst komen. Uit de evaluatie zien we dat het aantal verwijzingen naar specialistische hulp afneemt op deze twee medische centra. De gemeente heeft nu geld gereserveerd om deze inzet uit te breiden. Zo heeft het wijkteam, van waaruit de POH vanaf 1 januari 2019 gedetacheerd wordt, ook zorgmail aangeschaft om tegemoet te komen aan eisen van huisartsen rondom privacy en communicatie.

 

Mijn ervaring bij het wijkteam sluit naadloos aan bij het beleidswerk wat ik nu doe. Als orthopedagoog kijk ik altijd vanuit de context en oplossingsgericht. Professionals zijn doorgaans heel oplossingsgericht, maar het helpt als je eerst goed kijkt wat er echt aan de hand is en wat er nodig is voor je echt van start gaat. Dus heb oog voor de problemen, wat is daarvoor nodig (bijvoorbeeld kortdurende specialistische hulp), maar kijk gelijk naar hoe het hele gezin eruit ziet.

 

Veranderende werkveld

 

Bij voorkeur blijf ik orthopedagoog, om altijd mijn kennis ook te kunnen halen uit het werkveld. Daarom blijf ik, met goedkeuring van de gemeente ook juist inhoudelijke opleidingen volgen. Ik probeer vanuit mijn beleidswerk dichtbij de inhoud te blijven door ook opdrachten te zoeken waarbij ik in de casuïstiek blijf. Zoals het opzetten van een expertteam Jeugdhulp (een overlegtafel waarin complexe casuïstiek wordt besproken) en mijn betrokkenheid bij de pilot POH. Ook ga ik coördinatie van zorg als opdracht voor het sociaal team verder helpen in de uitvoering. Centrale vraag hierbij is: wat hebben jullie als team nodig om die uitvoering goed te kunnen doen en hoe ga je samen met de zorgaanbieders ook echt integraal werken? Ik maak me wel wat zorgen over mijn herregistratie als orthopedagoog-generalist. Ik heb van de NVO begrepen dat er gekeken wordt naar het veranderende werkveld en wat betekent dit voor de herregistratie-eis.

 

CJG

 

Gemeente Houten beschikt op diverse plekken over orthopedagogen. De Junior beleidsmedewerker is ook orthopedagoog en in het sociale wijkteam, bij de toegang, en bij het CJG werken diverse orthopedagogen. Het CJG was in 2015 geïntegreerd in het wijkteam, maar staat nu weer los. De nadruk op preventie, het aan de voorkant bezig zijn en laagdrempelig blijven verdween, omdat er immers nu ook zorgmeldingen en crisiszaken binnenkomen. Mijn invloed als orthopedagoog is dan dat je goed kijkt hoe je ieders expertise en plek en positie het beste kunt behouden en de focus op preventie ook in de praktijk kunt blijven houden.

 

Vrijgevestigden

 

Ik zit vaak bij overlegvormen rondom Jeugd-GGZ zoals het overleg met de vrijgevestigden in Houten. Ook hier kan de orthopedagoog het verschil maken door goed te kijken wat lokale aanbieders in huis hebben en hoe hun positie versterkt kan worden. Ik neem deel aan de werkgroep inkoopstrategie 2020, niet omdat ik veel weet van inkoop, maar om mee te denken over hoe we aanbieders echt kunnen uitdagen en faciliteren om integraal en innovatief hulp te gaan verlenen. Lokale hulpverlening sterk houden kan bijvoorbeeld een uitdaging zijn met een regionale inkoopstrategie.

 

Creatieve oplossingen

 

De gemeenten moeten net als de hele zorgsector steeds creatiever omgaan met minder geld en middelen. Mijn rol is om een bijdrage te leveren aan efficiënte en effectieve en vooral dan ook innovatieve oplossingen. Zo faciliteren we ‘kindgericht werven’ van pleeggezinnen. De aanbieder krijgt extra geld krijgt om meer tijd te steken in werving bij ouderavonden op scholen of een bijeenkomst bij een sportvereniging. De uitdaging is dan: hoe krijg je dit tussen de oren bij aanbieder en wijkteam, op zo’n manier dat ze niet automatisch op zoek gaan naar ‘een bestandsgezin’, maar altijd uitgaat van wat het beste past bij het kind.

 

“Met ‘omdenkers’ kijken hoe je los komt van denken in aanbod”

 

Het kan anders door je steeds weer af te vragen; ‘Hoe zorg ik dat ik aan de voorkant meteen betrokken ben?’ Zo houdt het expertteam zich niet alleen bezig met complexe casuïstiek, maar kunnen we ook gaan voorkomen dat de casus zo complex wordt en dat het expertteam al vroegtijdig wordt ingezet zodat een residentiele plaatsing voorkomen wordt. Dat professionals meer ruimte krijgen om aan de voorkant mee te draaien is van belang. We financieren nu bijvoorbeeld dat zorgaanbieders aan tafel kunnen zitten voor casuïstiekoverleg. Zodat je echt op tijd met de juiste mensen en met elkaar kan kijken wat er nodig is om tot een integrale oplossing te komen die je gezamenlijk gaat uitvoeren. Met ‘omdenkers’ gaan we kijken hoe je los komt van denken in aanbod en hoe vind je creatieve , onorthodoxe oplossingen. Daar reserveren we ook geld voor. Met vijf gemeenten in de Lekstroom pakken we dit op. Kortom; als orthopedagoog valt er belangrijk werk te verrichten cq. beleid te maken bij gemeenten. Ik daag gemeenten en orthopedagogen uit om elkaar op te zoeken en te verkennen wat je elkaar te bieden hebt!

 

Liesbeth Swartjes is senior beleidsmedewerker jeugd bij gemeente Houten

About the Author /

j.smeets@nvo.nl

Alle artikelen