Jonge kinderen bloeien samen met hun ouders – IMH en het belang van verbondenheid ouder en kind

In de zevende aflevering van de NVO Storytellers Podcast spreekt Gerhard van Cappellen met orthopedagoog-generalist en IMH-specialist Rozemarijn van Pagée en hoogleraar orthopedagogiek Marian Jongmans. Ze gaan in gesprek over het jonge kind, over stress bij ouders, en over hoe je juist in de eerste levensjaren kunt versterken wat er al is.

Het jonge kind is niet te jong om te voelen

IMH – Infant Mental Health – is een benadering waarbij de relatie tussen ouder en kind centraal staat. Die relatie is in de eerste levensjaren extra belangrijk: kinderen zijn volledig afhankelijk van hun omgeving, en ontwikkelen zich in wisselwerking daarmee. “We kijken altijd naar het hele verhaal,” zegt Rozemarijn. “Hoe was de zwangerschap? De bevalling? Wat is er daarna gebeurd?”

Ze ziet in haar praktijk jonge kinderen met slaapproblemen, eetproblemen, overmatig huilen, of juist opvallend teruggetrokken of druk gedrag. “Soms hebben ze al op heel jonge leeftijd ingrijpende gebeurtenissen meegemaakt. Die ervaringen slaan zich op – in het brein, maar ook in het lichaam.”

Marian vult aan dat investeren in die vroege ouder-kindrelatie niet alleen bijdraagt aan het directe welzijn van kind en ouder, maar ook op de lange termijn effect heeft. “Uit onderzoek blijkt dat investeren in deze levensfase gezondheidswinst én kostenbesparing oplevert.”

Een verhaal over Fien

Rozemarijn vertelt over Fien, een meisje van acht maanden dat werd aangemeld vanwege paniekhuilen en slaapproblemen. Ze was dysmatuur geboren na een stressvolle zwangerschap en moest na haar geboorte in het ziekenhuis blijven. Haar ouders waren uitgeput en onzeker. Ze vroegen zich af of Fien zich in de steek gelaten had gevoeld.

Tijdens een gesprek zag Rozemarijn hoe Fien aandachtig naar haar ouders keek. Toen ze hen daarop wees, lachte Fien naar haar moeder – die ontroerd raakte. In de behandeling werd gewerkt met EMDR-storytelling en speelsessies, waarin ouders hun ervaringen konden verwoorden én opnieuw verbinding maakten met hun kind. “Het paniekhuilen verdween,” vertelt Rozemarijn. “En ze durfden weer te vertrouwen op hun eigen kunnen.”

Versterken wat er al is

Dat is volgens beide sprekers de kern van IMH: aansluiten bij wat er al is. Niet ‘hoe hoort het’, maar: wat werkt er in dit gezin? “We zijn geen deskundigen die zeggen hoe het moet,” zegt Marian. “We proberen aan te sluiten bij de kracht die er al is – en die zichtbaar te maken.”

Daarvoor gebruiken IMH-professionals bijvoorbeeld videobeelden van de interactie, die ouders samen terugkijken. Of eenvoudige reflectieve gesprekken die ouders helpen om opnieuw hun kind te zien. “Die kleine signalen van het kind, die zijn er al,” zegt Marian. “Maar je moet ze leren herkennen.”

Ook spelen met het kind is belangrijk. Spelen lijkt vanzelfsprekend, maar vraagt soms bewuste aandacht. Marian: “Spel is niet alleen leuk, het is fundamenteel voor de ontwikkeling.”

Een pleidooi voor verbondenheid

Aan het eind van de aflevering spreekt Rozemarijn de hoop uit dat er meer openheid komt. “Opvoeden is complex. En in elke levensfase opnieuw. We hebben elkaar nodig – om erover te praten, om steun te zoeken.”

Sociale media versterken het beeld van perfect ouderschap, zegt ze. “Een opgeruimd huis, altijd geduldige reacties, kinderen met perfecte traktaties. En dan al die tegenstrijdige adviezen…” Volgens Marian is het tijd om ouders minder te beoordelen, en meer te versterken. “Het gaat niet om veranderen, maar om erkennen wat er al is.”

Kinderen groeien op in relaties

Het gesprek eindigt met een pleidooi voor bredere betrokkenheid. Vaders worden nog te weinig gezien in opvoeding en onderzoek. En ook andere opvoedfiguren – zoals grootouders of stiefouders – verdienen erkenning. Marian: “Kinderen hechten zich aan mensen die beschikbaar zijn -in welke vorm dat gezin ook bestaat. IMH helpt om die relaties te zien, te begrijpen en te versterken.